°­²¹³¾²¹±è³Ü²¹Ê»²¹

Inoa

°­²¹³¾²¹±è³Ü²¹Ê»²¹

H�ʻuluʻulu manaʻo:

Ê»O °­²¹³¾²¹±è³Ü²¹Ê»²¹ he kupua kaulana o HawaiÊ»i. pili i ka puaÊ»a, ka ua, ka hoÊ»opunipuni, ka momona o ka mahi Ê»ai ma muli o kona pilina iÄ� Lono, a me ka ikaika kuko. HÄ�nau Ê»ia Ê»o ia ma Kaluanui (KoÊ»olauloa, OÊ»ahu). he keiki na Hina lÄ�ua Ê»o KahikiÊ»ula, a he moÊ»opuna na Kamaunuaniho. Nui nÄ� kinolau a °­²¹³¾²¹±è³Ü²¹Ê»²¹: he puaÊ»a, he kanaka uÊ»i, he ao puaÊ»a ma luna o ke kuahiwi, he humuhumunukunukuapuaÊ»a, a he Ê»ano lÄ�Ê»au like Ê»ole hoÊ»i, e like me ke kukui, ka Ê»Ä�maÊ»umaÊ»u, ka hala Ê»uhaloa, a me ka Ê»olomea. Ma waena o kÄ�na moÊ»olelo nui, ua lanakila Ê»o ia ma luna o Ê»Olopana ma OÊ»ahu, ua holo aku i Kahiki a ua male iÄ� KekaihaÊ»akÅ«loulaniokahiki, a ua hakakÄ� kaulana me Pelehonuamea ma KÄ«lauea—ua pau ka pÄ�Ê»ino i ka Ê»ae kuÊ»ikahi Ê»ana, i kona kinai Ê»ana i ke ahi o Pele i ka ua nui hoÊ»olaÊ»i. Ma kekahi mau kuÊ»una, Ê»Å�lelo Ê»ia Ê»o ia ka makua kÄ�ne o ʻŌpeluhoÊ»olili / ʻŌpelunuikauhaÊ»alilo. Kaulana Ê»o ia i ka paio i nÄ� aliÊ»i a me nÄ� Ä�kua. 

Description

°­²¹³¾²¹±è³Ü²¹Ê»²¹ is a renowned Hawaiian kupua associated with pigs, rain, mischief, agriculture and erotic vitality. Born at Kaluanui in KoÊ»olauloa, OÊ»ahu.  He is the son of Hina and KahikiÊ»ula and the grandson of Kamaunuaniho. °­²¹³¾²¹±è³Ü²¹Ê»²¹â€™s body forms include the pig, a handsome young man, cloud banks over a summit, the humuhumunukunukuapuaÊ»a, and plants like kukui, Ê»Ä�maÊ»umaÊ»u, hala Ê»uhaloa, and Ê»olomea. He defeats Chief Ê»Olopana on OÊ»ahu, travels to Kahiki and marries KekaihaÊ»akÅ«loulaniokahiki, and later battles Pelehonuamea, Pele at KÄ«lauea, quenching her fires with torrential rain before agreeing to a truce.  With Pele, °­²¹³¾²¹±è³Ü²¹Ê»²¹ is noted to have had a son named ʻŌpeluhoÊ»olili or ʻŌpelunuikauhaÊ»alilo.

ʻŌlelo kuhikuhi

E koho i kÄ“ia huaÊ»Å�lelo no nÄ� kumuwaiwai e pili ana iÄ� °­²¹³¾²¹±è³Ü²¹Ê»²¹, ke kupua. Mai koho no nÄ� puaÊ»a ma ka laulÄ�. 

Instructions

Use for resources primarily about °­²¹³¾²¹±è³Ü²¹Ê»²¹. Do not use for pigs in a general sense.

Moʻokūʻauhau | Genealogy

Akua | Deity: Kamaunuaniho; LonoikeÊ»aweÊ»awealoha; HaunuÊ»u; Haulani; HaÊ»alokuloku (KaÊ»alokuloku); KananananuiÊ»aimoku; KamanÅ�kaÊ»iÊ»anui; KekeleiÊ»aikÅ«; KÅ«liaikekaua; Kaikihonuakele;  Ê»AweÊ»aweikealoha; Pelehonuamea, Pele; ±á¾±Ê»¾±²¹°ì²¹¾±°ì²¹±è´Ç±ô¾±´Ç±è±ð±ô±ð; Leialoha; Lonomakua; KamohoaliÊ»i; °­Äå²Ô±ð; Lono; Ê»Uli; KapÅ�Ê»ulakÄ«naÊ»u, KapÅ�

Makua | Parent: Hina; Kahikiʻula

Keiki | Child: ʻŌpeluhoʻolili; ʻŌpelunuikauhaʻalilo

Kanaka | Person: ʻOlopana; Koea; Kekaihaʻakūloulaniokahiki; Lonokaʻeho; Lonoawohi

ʻĀina | Land/sea: Kaluanui; Kaliuwaʻa; Punaluʻu; Kailua (Oʻahu); Kīlauea; Kahiki; Molokaʻi

Kinolau | Form: Puaʻa; Kane; Ao Puaʻa; Iʻa; Humuhumunukunukuapuaʻa; Man� (referenced in name chants); Kukui; ʻĀmaʻumaʻu; Hala ʻUhaloa, ʻOlomea; Kalawela

Kūmole | Source(s)

Kahiolo, G. W. “He MoÊ»olelo no °­²¹³¾²¹±è³Ü²¹Ê»²¹.â€� Translated by Esther T. Mookini and Erin C. Neizmen, with David Tom. Honolulu: University of HawaiÊ»i Hawaiian Studies Program, 1861 (original publication), 1978 (English translation).

KameÊ»eleihiwa, LilikalÄ�. A Legendary Tradition of °­²¹³¾²¹±è³Ü²¹Ê»²¹: The Hawaiian Pig‑God. Honolulu: Bishop Museum Press, 1996.

Pukui, Mary Kawena, and Samuel H. (Samuel Hoyt) Elbert. Hawaiian Dictionary : Hawaiian-English, English-Hawaiian. Rev. and enl. Ed. Honolulu: University of Hawaii Press, 1986.

Mea haku | Created by: Alyssa ʻĀnela Purcell

Mea loiloi | Edited by: Na ka hui Ê»imi naÊ»auao o °­²¹³ó´ÇÊ»¾±·É²¹¾±