°­´ÇÊ»´Ç±ô²¹³Ü±ô´Ç²¹

Inoa | Name(s)

°­´ÇÊ»´Ç±ô²¹³Ü±ô´Ç²¹

Hiʻona ʻ�ina | Land characteristic: Moku

Hiʻona ʻ�ina o loko o kēia wahi | Feature(s) located within this place: Waimea; Pūpūkea; Paumalū; Kaunala; Waialeʻe; Pahipahiʻ�lua; Opana; Hanakaoe; Kahuku; Keana; Malaekahana; L�ʻie; Kaipapaʻu; Hauʻula; M�kao; Kapaka; Kaluanui; Papaʻakoko; Haleʻaha; Kapano; Pūheʻemiki; Waiʻono; Punaluʻu; Kahana; Makaua; Kaʻaʻawa

HiÊ»ona Ê»Ä�ina nona kÄ“ia wahi | Feature(s) that contain this place: °¿Ê»²¹³ó³Ü

H�ʻuluʻulu manaʻo

He moku kÄ“ia ma ka Ê»aoÊ»ao Ê»Ä�kau a hikina o ka mokupuni o °¿Ê»²¹³ó³Ü. Aia kÄ“ia moku ma waena o Waialua, ma ka Ê»aoÊ»ao Ê»Ä�kau, a me KoÊ»olaupoko. ma ka Ê»aoÊ»ao hema a hikina. Mahi nui Ê»ia ka Ê»Ä�ina Ê»o °­´ÇÊ»´Ç±ô²¹³Ü±ô´Ç²¹ e nÄ� makaÊ»Ä�inana o ia wahi a like pÅ« me ka hana lawaiÊ»a i hana nui Ê»ia mai kahi pae a kahi pae o ka moku. Ma ke awÄ�wa o Waimea kahi nohona o nÄ� aliÊ»i ma ka wÄ� kahiko. A hiki i kÄ“ia lÄ� kaulana ke kai o Waimea no ka nui o nÄ� nalu i heÊ»e Ê»ia e nÄ� kÄ�naka. Aia ma PÅ«pÅ«kea Ê»o PuÊ»u o Mahuka, ka heiau nui i mÄ�lama Ê»ia Ê»o KaÊ»Å�pulupulu ke kahuna nui o °¿Ê»²¹³ó³Ü ma ka wÄ� Ê»o Kamehameha. Kaulana Ê»o KaliuwaÊ»a ma muli o ko KamapuaÊ»a pilina me kÄ“lÄ� wahi, a kapa Ê»ia he mau wahi pana no KamapuaÊ»a. MÄ�kaÊ»ikaÊ»i pÅ« Ê»o HiÊ»iakaikapoliopele iÄ� °­´ÇÊ»´Ç±ô²¹³Ü±ô´Ç²¹ ma kahi o Kahana a me KaÊ»aÊ»awa kipa Ê»o ia me ka ʻīlio Ê»o Kauhikeimakaokalani.

Description

The northeastern district on °¿Ê»²¹³ó³Ü between Waialua and KoÊ»olaupoko. Famed for fertile lands that were highly cultivated and good areas for fishing along the shoreline. On the northern end, Waimea and PÅ«pÅ«kea were seats of government power. The heiau at PuÊ»u o Mahuka being associated with the °¿Ê»²¹³ó³Ü kahuna KaÊ»Å�pulupulu. Because of the large and dangerous size of the waves, Waimea bay is known to attract surfing. KaliuwaÊ»a is associated with the deity KamapuaÊ»a, and HiÊ»iakaikapoliopele traveled through the moku specifically at Kahana and KaÊ»aÊ»awa where she visited with the supernatural dog Kauhikeimakaokalani.

ʻŌlelo kuhikuhi

E koho iÄ� “°­´ÇÊ»´Ç±ô²¹³Ü±ô´Ç²¹” no nÄ� kumuwaiwai pili i ka moku o °­´ÇÊ»´Ç±ô²¹³Ü±ô´Ç²¹.

Instructions

Use for the moku of °­´ÇÊ»´Ç±ô²¹³Ü±ô´Ç²¹ on °¿Ê»²¹³ó³Ü.

Moʻokūʻauhau | Genealogy

Akua | Deity: Hiʻiakaikapoliopele; Kamapuaʻa; Kauhikeimakaokalani

ʻOhana | Family: Ohana Aikau

Kanaka | Person: Eddie Aikau L�ʻieikawai; Kaʻ�pulupulu

Hana | Practice: ³¢²¹·É²¹¾±Ê»²¹; ²Ñ²¹³ó¾±Ê»²¹¾±

Kūmole | Source(s)

Sterling, Elspeth P., and Catherine C. Summers. Sites of Oahu. [Rev. ed.]. Honolulu: Bishop Museum Press, 1993.

Hoʻopili ʻia i | Applied to: ,

Mea haku | Created by: Na ka hui ʻimi naʻauao o Ka Wai H�pai