Inoa | Name(s)
°¿Ê»²¹³ó³Ü; °¿Ê»²¹³ó³Üalua; °¿Ê»²¹³ó³Ü o KÄ�kuhihewa; Oahu
Hiʻona ʻ�ina | Land characteristic: Mokupuni
HiÊ»ona Ê»Ä�ina o loko o kÄ“ia wahi | Feature(s) located within this place: Waialua, °´ÇÊ»´Ç±ô²¹³Ü±ô´Ç²¹, °´ÇÊ»´Ç±ô²¹³Ü±è´Ç°ì´Ç, Kona (°¿Ê»²¹³ó³Ü), Ê»·¡·É²¹, °Â²¹¾±Ê»²¹²Ô²¹±ð
HiÊ»ona Ê»Ä�ina nona kÄ“ia wahi | Feature(s) that contain this place: Pae Ê»Ä�ina o ±á²¹·É²¹¾±Ê»¾±
H�ʻuluʻulu manaʻo
He mokupuni kÄ“ia ma ka pae Ê»Ä�Ä«na Ê»o ±á²¹·É²¹¾±Ê»¾±. Aia Ê»o °¿Ê»²¹³ó³Ü ma waena o ±·¾±Ê»¾±³ó²¹³Ü a me ²Ñ´Ç±ô´Ç°ì²¹Ê»¾±. Kapa pÅ« Ê»ia kÄ“ia mokupuni Ê»o °¿Ê»²¹³ó³Üalua no ka mea wahi a kona moÊ»okūʻauhau, he keiki kÄ“ia mokupuni a Lua. Wahi a kekahi moÊ»okūʻauhau, he keiki na Papa lÄ�ua Ê»o WÄ�kea. Ê»O KaÊ»ala ke kuahiwi nui o °¿Ê»²¹³ó³Ü, aia ma ka moku Ê»o °Â²¹¾±Ê»²¹²Ô²¹±ð a hiki ke Ê»ike Ê»ia ma nÄ� moku o Ê»·¡·É²¹ a me Waialua. Ma ka Ê»aoÊ»ao KoÊ»olau o kÄ“ia mokupuni, kaulana ka pae kuahiwi Ê»o KoÊ»olau a me ke kuahiwi nui Ê»o KÄ�nehoalani. Ê»O Kaiwi ke kai ma waena o °¿Ê»²¹³ó³Ü a me ²Ñ´Ç±ô´Ç°ì²¹Ê»¾± a Ê»O KaÊ»ieÊ»iewaho ke kai ma waena o °¿Ê»²¹³ó³Ü a me °²¹³Ü²¹Ê»¾±. Aia kekahi mau wahi kaulana loa ma kÄ“ia mokupuni: Ê»O WaikÄ«kÄ« kahi punahele o nÄ� aliÊ»i o ka wÄ� o ke aupuni ±á²¹·É²¹¾±Ê»¾±, a kaulana i ka nui o nÄ� malihini; Ê»O Ke Awalau o PuÊ»uloa, kahi kaulana no ka iÊ»a hÄ�mau leo; Ê»O Kualoa kahi i noho nui ai nÄ� aliÊ»i o ka wÄ� kahiko. He wahi kapu Ê»O KÅ«kaniloko ma muli o ka hÄ�nau Ê»ia Ê»ana o nÄ� aliÊ»i o ka wÄ� kahiko a he puÊ»uhonua kÄ“ia kekahi. Wahi a nÄ� kÅ«puna, “Hanohano °¿Ê»²¹³ó³Ü i ka Ê»ilima, kohu manu Ê»Å�Ê»Å� kau poÊ»ohiwi,” (Place names of Hawaii)
Description
Most populous of the Hawaiian Islands, 40 miles long, 26 miles wide, with an area of 608 square miles and a 1970 population of 768,561. Honolulu is the major city and State capital. See Appendix 6.8 for a refutation of a meaning often quoted, ‘gathering place’. Epithets: °¿Ê»²¹³ó³Ü o KÄ�kuhihewa, °¿Ê»²¹³ó³Ü of KÄ�kuhihewa (an ancient chief); °¿Ê»²¹³ó³Ü a Lua, °¿Ê»²¹³ó³Ü [child] of Lua (Lua slept with Papa after Papa became angry about husband WÄ�kea’s infidelity; Lua gave birth to °¿Ê»²¹³ó³Ü; HM 302). (Place Names of Hawaii)
ʻŌlelo kuhikuhi
E koho i ka huaÊ»Å�lelo Ê»o “°¿Ê»²¹³ó³Ü” no nÄ� kumuwaiwai pili i ka mokupuni o °¿Ê»²¹³ó³Ü.
Instructions
Choose this term for any resources about the entire island of °¿Ê»²¹³ó³Ü. For resources about a smaller part of °¿Ê»²¹³ó³Ü, refer to the terms found in HiÊ»ona Ê»Ä�ina o loko o kÄ“ia wahi.
Moʻokūʻauhau | Genealogy
Akua | Deity: °²¹³¾²¹±è³Ü²¹Ê»²¹; ±á¾±Ê»¾±²¹°ì²¹¾±°ì²¹±è´Ç±ô¾±´Ç±è±ð±ô±ð; KaÊ»ahupÄ�hau; KahiÊ»ukÄ�; Keaomelemele; Lua
Kanaka | Person: uke Kahanamoku; Eddie Aikau; K�kuhihewa; Kualiʻi; Kahahana; L�ʻieikawai; Maʻilikūkahi
Hana | Practice: ²Ñ²¹³ó¾±Ê»²¹¾±; ³¢²¹·É²¹¾±Ê»²¹; HeÊ»e nalu; Hula; HoÊ»okani pila; HoÊ»onaÊ»auao
Kūmole | Source(s)
Sterling, Elspeth P., and Catherine C. Summers. Sites of Oahu. [Rev. ed.]. Honolulu: Bishop Museum Press, 1993.
Hoʻopili ʻia i | Applied to: , , ,
Mea haku | Created by: Na ka hui ʻimi naʻauao o Ka Wai H�pai