Inoa | Name(s)
Ê»·¡·É²¹
Hiʻona ʻ�ina | Land characteristic: Moku
Hiʻona ʻ�ina o loko o kēia wahi | Feature(s) located within this place: H�lawa; ʻAiea; Kalauao; Waimalu; Waiau; Waimano; M�nana; Waiawa; Waipiʻo; Waikele; H�ʻaeʻae; Honouliuli; Ke Awalau o Puʻuloa
HiÊ»ona Ê»Ä�ina nona kÄ“ia wahi | Feature(s) that contain this place: °¿Ê»²¹³ó³Ü
H�ʻuluʻulu manaʻo
He moku kÄ“ia ma ka mokupuni o °¿Ê»²¹³ó³Ü. Aia kÄ“ia moku ma waena o ka moku o Kona, ma ka Ê»aoÊ»ao Hema, a me °Â²¹¾±Ê»²¹²Ô²¹±ð, ma ka Ê»aoÊ»ao Komohana. Wahi a ke mele “PÅ«pÅ« aÊ»o Ê»·¡·É²¹”, Ê»O KaÊ»ala ke “Kuahiwi kaulana a Ê»o Ê»·¡·É²¹.” Ê»O Ke Awalau o PuÊ»uloa kahi kaulana loa o ka moku Ê»o Ê»·¡·É²¹ no nÄ� pipi, i kapa nui Ê»ia nÄ� pÅ«pÅ« a Ê»o Ê»·¡·É²¹ a me ka iÊ»a hÄ�mau leo no ka hÄ�mau Ê»ana o nÄ� leo o nÄ� kÄ�naka iÄ� lÄ�kou e kuÊ»i Ê»ana i nÄ� pipi ma ke kai. Kaulana pÅ« nÄ� pipi no nÄ� momi a o ia kekahi kumu ua kapa hou Ê»ia ke awalau iÄ� “Pearl River” a me “Pearl Harbor” a kapa hou Ê»ia kekahi Ê»Ä�pana nui o Ê»·¡·É²¹ iÄ� “Pearl City.” Ua kaulana pÅ« ke awalau no nÄ� Ê»aumÄ�kua manÅ� kaulana Ê»o KaÊ»ahupÄ�hau a me KahiÊ»ukÄ�, nÄ� mea i mÄ�lama i nÄ� kamaÊ»Ä�ina o kÄ“ia wahi mai nÄ� manÅ� Ê»aikanaka no waho, a nona ke kumu Ê»Å�lelo Ê»ia Ê»o “Alahula PuÊ»uloa, he alahele na KaÊ»ahupÄ�hau.” He nui Ê»ino nÄ� loko iÊ»a o kÄ“ia wahi ma ka wÄ� kahiko a kaulana Ê»o Ê»·¡·É²¹ i ke kalo kaÄ«koi. Ma Honouliuli, aia Ê»elua wahi kapu nui, Ê»o ka mua, Ê»o KaupeÊ»a, kahi o nÄ� “poÊ»e Ê»uhane haukaÊ»e” (Kamakau, Ka PoÊ»e Kahiko, 49), a Ê»o ka lua, Ê»o ia Ê»o PuÊ»u o Kapolei, kahi puÊ»u kaulana ma ka moÊ»olelo o KamapuaÊ»a, a ma laila nÅ� i noho ai kona kupunawahine Ê»o Kamauluniho. No kÄ“lÄ� puÊ»u i kapa Ê»ia ke kÅ«lanakauhale Ê»o Kapolei. I kÄ“ia wÄ�, ua lilo nÄ� inoa kahiko o kÄ“ia wahi a ua laha he mau inoa ʻē aÊ»e no nÄ� kÅ«lanakauhale o kÄ“ia wÄ� e like me: Ê»Aiea, Pearl City, Waipahu, WaipiÊ»o Gentry, Kunia, Ê»·¡·É²¹, Ê»·¡·É²¹ Beach, a me Kapolei.
Description
Plantation, plantation town, elementary school, and quadrangle west of Pearl Harbor, °¿Ê»²¹³ó³Ü. Literally, crooked. (KÄ�ne and Kanaloa threw a stone to determine district boundaries. The stone was lost but was found later at Pili-o-Kahe. See PE, Ê»ewaÊ»ewa; Ii 98; Sterling and Summers 1:8; UL 84.) (Place Names of HawaiÊ»i)
ʻŌlelo kuhikuhi
E koho iÄ� “Ê»·¡·É²¹” no nÄ� kumuwaiwai pili i ka Ê»Ä�ina a me ka poÊ»e o ka moku o Ê»·¡·É²¹. No nÄ� kumuwaiwai pili i nÄ� Ê»Ä�ina i kapa Ê»ia Ê»o Ê»·¡·É²¹ Beach a me Ê»·¡·É²¹ o kÄ“ia wÄ�, e koho pÅ« iÄ� “Honouliuli” Ê»oiai, aia kÄ“ia mau Ê»Ä�ina ma nÄ� palena o ke ahupuaÊ»a o Honouliuli, ma ka moku o Ê»·¡·É²¹.
Instructions
Use Ê»·¡·É²¹ for anything related to Ê»Ä�ina within the traditional boundaries of the moku of Ê»·¡·É²¹ as well as for the area that is contemporarily known as Ê»·¡·É²¹ or Ê»·¡·É²¹ Beach as it falls within the bounds of the traditional boundaries of the moku of Ê»·¡·É²¹. For materials that are about what is contemporarily known as Ê»·¡·É²¹ Beach or Ê»·¡·É²¹ area also use “Honouliuli.”
MoÊ»okūʻauhau | GenealogyÂ
Akua | Deity: KaÊ»ahupÄ�hau; KahiÊ»ukÄ�; KaihuopalaÊ»ai; MakanikeoeÂ
Kanaka | Person: John Papa ʻĪʻī; Sarah Keliʻilolena N�koa; K�nekuaʻana,
Hana | Practice: ³¢²¹·É²¹¾±Ê»²¹; Holo waÊ»a; ²Ñ²¹³ó¾±Ê»²¹¾±
Kūmole | Source(s)
Sterling, Elspeth P., and Catherine C. Summers. Sites of Oahu. [Rev. ed.]. Honolulu: Bishop Museum Press, 1993.
Hoʻopili ʻia i | Applied to: , ,
Mea haku | Created by: Na ka hui ʻimi naʻauao o Ka Wai H�pai